Woda i ogień – dwa żywioły w łazience

W salonie kąpielowym – potrzeba czy wyrafinowana ekstrawagancja? Trzaskający ogień towarzyszący zabiegom pielęgnacyjnym uspokaja, wycisza, pomaga skupić sic, ale i odprężyć. Nadaje wymiar i wymusza nowe zachowania. Kominek w łazience to pomysł dla odważnych posiadaczy przestronnych wnętrz.

Ciekawym rozwiązaniem może być kominek dwustronny, np. umieszczony pomiędzy sypialnią a łazienką małżeńską albo salonami wypoczynkowym i kąpielowym. Wówczas ogień jest widoczny z obu pomieszczeń. Kominek jest więc przede wszystkim niezwykle intrygującą propozycją do przestronnych wnętrz, w których oczyszczenie ducha jest równie ważne co oczyszczenie ciała. Będzie w nich oryginalnym elementem aranżacyjnym, ale i czynnikiem kreującym nastrój. Czy można wymarzyć sobie bardziej romantyczną atmosferę dla relaksującej, odprężającej kąpieli w wannie czy też wieczoru poświęconego tylko pielęgnowaniu swojej urody?

Instalacja kominka w łazience wiąże się jednak z wieloma uwarunkowaniami technicznymi. Czasami jest niemożliwa z obiektywnych powodów np. braku komina, miejsca na składowanie opału czy, jeśli łazienka jest na wyższej kondygnacji, zbyt słabego stropu. Obawy może budzić także absorbująca obsługa, zapach dymu, uciążliwe rozpalanie ognia. Te problemy są jednak do pokonania – należy tylko wybrać odpowiedni rodzaj kominka uwzględniając przy tym potrzeby i przyzwyczajenia mieszkańców. Poza tym trzeba mieć przekonanie do słuszności takiego rozwiązania, no i zdobyć się na odrobinę odwagi.

Takie kominki są najpopularniejsze w Polsce. Mogą mieć otwarte palenisko, wtedy służą przede wszystkim do dekoracji. Po zainstalowaniu wkładu lub kasety z szybą ognioodporną stają się dobrym źródłem ciepła. Aby zainstalować kominek na drewno, w łazience niezbędny jest dostęp do komina. Zanim wybierzemy kominek, trzeba się upewnić czy wysokość i przekrój komina są wystarczające, aby ciąg był dobry.

Kominek dobrze prezentuje się w dużych łazienkach i salonach kąpielowych o wyrafinowanej aranżacji, które są jednocześnie miejscem odpoczynku i odprężenia. W małych wnętrzach jego instalowanie nie ma sensu. W łazience z kominkiem powinno być też wystarczająco dużo przestrzeni na ustawienie mebli niełazienkowych, które służyłyby do kontynuacji relaksu po wyjściu z wody, a więc różnego rodzaju leżanki, wygodne fotele, może niewielka biblioteczka. Reguły jednak nie ma – pomieszczenie do wypoczynku może być również osobne, sąsiadujące z łazienką. Projektowałam kiedyś łazienkę o powierzchni 25 m2, w domu pod Warszawą. Przed kominkiem umieściłam wolno stojącą wannę. Ta łazienka pełniła funkcję salonu kąpielowego i wypoczynkowego, w którym właściciele spędzają mnóstwo czasu. Kominek w łazience to rozwiązanie jeszcze rzadko spotykane, ale niewątpliwie efektowne.

Gazowy. Obsługa ogranicza się do regulowania wielkości płomienia. W porównaniu do kominków na drewno, łatwo je rozpalić. Na palenisku układane są polana ceramiczne, imitujące drewniane, które się nie spalają, ale mogą się żarzyć. Ich ułożenie warunkuje naturalny wygląd ognia. Niektóre kominki gazowe można podłączyć do przewodu powietrzno-spalinowego wyprowadzonego przez ścianę zewnętrzną. Gaz może być ziemny lub płynny (ze zbiornika), a palenisko – otwarte lub zamknięte.

Elektryczny. Jego instalacja jest najłatwiejsza i najtańsza. Niepotrzebne są komin, drewno na opał ani lepsza wentylacja. W takich kominkach rozmiłowani są Francuzi, Belgowie oraz Amerykanie. Na otwartym palenisku można układać polana drewniane lub ceramiczne. Efekt palącego się ognia jest jednak mniej naturalny niż w kominkach gazowych. Elektryczne kominki są dekoracją i mogą służyć jako dodatkowe źródło ogrzewania łazienki.

PIERWOTNIE znajdowało się tutaj ciasne, wąskie pomieszczenie, które miało pełnić funkcję łazienki przy małżeńskiej sypialni. Za radą projektantki wnętrz, właściciele zdecydowali się je powiększyć kosztem  sypialni.  Kilka dodatkowych metrów powierzchni pozwoliło na zainstalowanie pełnego programu funkcjonalnego, w tym bidetu, wanny i kabiny prysznicowej. Stylizacja łazienki na przełom XIX i XX wieku jest kontynuacją aranżacji całego domu. W takich stylowych wnętrzach, ponadczasowo eleganckich, gospodarze czują się najlepiej. Łazienka nie jest jednak wierną kopią wnętrz sprzed 100 lat, nie ma tu także zabytkowych przedmiotów. Choć pojawiły się w niej współczesne elementy, jak kabina prysznicowa czy podwieszane modele sedesu i bidetu, udało się odtworzyć specyficzny klimat przedwojennych willi z Piotrkowskiej w Łodzi czy oficerskiego Żoliborza w Warszawie. Większość wyposażenia pochodzi z oferty jednej firmy, istniejącej od 1748 r., w wyroby której często wyposażano ówczesne łazienki. Ich wzornictwo jest stylizowane właśnie na XIX/XX wiek – czas przełomu, w którym ukształtowały się klasyczne wzorce ceramiki sanitarnej i łazienkowego wyposażenia. Rozłożysta wanna – z owalną misą i wygodnymi blatami odstawczymi po obu stronach – wsparta jest na stelażu-szafce z ciemnego drewna, z podłużnymi wieszakami na ręczniki. Przypomina to XIX-wieczne umywalnie, które w czasach, gdy w domach nie było łazienek, ustawiano w sypialniach. Brzegi umywalki mają charakterystyczne frezowane krawędzie zapobiegające rozchlapywaniu wody na podłogę. Ten sam motyw, wnoszący dyskretny powiew retro, powtarza się na krawędziach porcelanowych blatów szafek stojących obok umywalki, wanny oraz sedesu i bidetu. Nad umywalką – stylowe lustro z tej samej, „stuletniej” linii wzorniczej. Do przechowywania kosmetyków pani i pana domu służą dwie wiszące szafki zamykane drzwiczkami z mlecznego szkła oprawionego w drewniane ramy.

Podumywalkowy stelaż służy jako miejsce przechowywania i odwieszania ręczników. Na łazienkowe drobiazgi są przeznaczone dwie stojące szafki po bokach umywalki oraz zawieszone nad nimi przeszklone szafeczki.
Beżowo-zielona szachownica na posadzce wyznacza strefę umywalkową. Ściany do połowy wysokości wypełniają płytki, wyżej znajduje się winylowa tapeta. Sposób ułożenia płytek-ciemne cokoły na ścianach i wannie, szeroka bordiura okalająca łazienkę, ścięty narożnik wanny -przywołują klimat przełomu XIX i XX wieku.

Elaktryka w saunie

Najważniejszym elementem wyposażenia sauny jest piec. Piec elektryczny jest najnowszym osiągnięciem długiej historii fińskiej sauny ogień został tutaj zastąpiony przez prąd płynący z instalacji elektrycznej. Prostota i precyzja obsługi oraz bezpieczeństwo nowoczesnych pieców elektrycznych spowodowały o tym, że obecnie korzysta się z nich najczęściej – zarówno w niewielkich, domowych saunach jak i wieloosobowych saunach w dużych obiektach rekreacyjnych.

Do ogrzewania wnętrza sauny służyło otwarte palenisko, na którym układano kamienie, a następnie polewano je wodą. Z czasem pojawiła się prosta konstrukcja pieca, w którym kamienie były przykryte metalowym stożkiem połączonym z kominem. Podczas gdy ogrzanie i usunięcie nadmiaru dymu w dawnej saunie wymagało 4-5 godz., ten typ pieca osiągał odpowiednią temperaturę po 1-2 godz. W latach 30. ub. wieku skonstruowany został kolejny rodzaj pieca – miał komin, jednak ogień był odizolowany od kamieni. Znajdowały się one w metalowej obudowie nad kamieni ogniem. Ogień został zastąpiony materiałami o odpowiednim oporze elektrycznym, a przepływający przez nie prąd powoduje ich nagrzewanie. Zalety tych pieców to prosta obsługa, łatwość i precyzja regulowania temperatury, a także bezpieczeństwo. Prosty i tańszy jest również ich montaż.

Przykładowo w saunie o kubaturze 4-8 m2 powinien znaleźć się piec 6 kW. Określona moc warunkuje zastosowane odpowiednich przyłączy elektrycznych – do 5 kW mogą mieć zasilanie jednofazowe, większe wymagają przyłącza trójfazowego. Dobry piec powinien charakteryzować się niskim zużyciem energii elektrycznej i krótkim czasem nagrzewania do żądanej temperatury – 80°C powinien osiągać w ciągu ok. 20 minut. Stal i kamienie. Piece zwykle wykończone są stalą nierdzewną; urządzenia nowszej generacji mają bezpieczną obudowę, chroniącą przed poparzeniami w przypadku dotknięcia. Zwykłe, stalowe piece wymagają dodatkowych osłon. W górnej części pieca znajduje się pojemnik na kamienie. Nie powinien on być zbyt duży, gdyż nadmierna ilość kamieni powoduje wzrost bezwładności cieplnej pieca, a tym samym zwiększa się zużycie prądu. Ważne są również same kamienie – muszą być odporne na gwałtowne rozgrzewanie i chłodzenie. Miejsce montażu. Pieca nie można instalować w przypadkowym miejscu. Powinien on znaleźć się jak najbliżej drzwi do sauny, najlepiej na tej samej ścianie jednak dalego od mebli kuchennych. Pozwala to na szybkie ogrzanie chłodniejszego powietrza, które dostaje się przy wchodzeniu lub wychodzeniu z pomieszczenia, i tym samym odpowiednią cyrkulację powietrza. Praktycznym rozwiązaniem są piece do montażu w pozycji wiszącej. Dostępne są także modele przeznaczone do montażu na środku sauny. Panei sterujący. Do regulacji parametrów kąpieli w saunie i kontrolowania pracy pieca służy panel sterujący (sterownik). Może być on jego integralnym elementem lub też oddzielnym urządzeniem instalowanym na zewnątrz sauny. Sterownik umożliwia zaprogramowanie czasu włączenia i wyłączenia pieca, ustawienie żądanej temperatury oraz poziomu wilgotności.
Sauna parowa i aromaterapia. Podstawowym zadaniem pieca jest ogrzewanie wnętrza sauny. To jednak nie koniec możliwości współcześnie produkowanych modeli. Obecnie swoją domową saunę możemy wyposażać w urządzenia o rozbudowanych funkcjach, tzw. piece kombi. Posiadają one wbudowane generatory pary pozwalające na kąpiel w saunie parowej, jak też specjalne pojemniki na zioła lub olejki aromatyczne.

Modernizacja łazienki

Do łazienki prowadzą dwa wejścia – jedno bezpośrednio z sypialni, drugie z pokoju rekreacyjnego. Bliskość obu części kompleksu łazienkowego podkreśla zastosowanie w nich tej samej okładziny podłogowej. A Strefa higieniczna jest dyskretnie przesłonięta konstrukcją kabiny prysznicowej, co zwiększa komfort korzystania. Jej wyposażenie to sedes, bidet oraz pisuar – element nieczęsto spotykany w polskich łazienkach.

Jednym z najważniejszych założeń modernizacji przestronnego domu jednorodzinnego było stworzenie łazienki przy sypialni małżeńskiej; gospodarze korzystali dotychczas z łazienki wspólnie z dziećmi. Metraż domu pozwalał na zrealizowanie tego planu bez szkody dla innych pomieszczeń. Sypialnia mieści się na parterze. Ze znajdującego się obok niej kompleksu garderobiano – wypoczynkowego udało się wydzielić spore, prostokątne pomieszczenie na komfortowy pokój kąpielowy. Właścicielom zależało, aby wnętrze to miało szczególny klimat. Marzyli o stylizacji nawiązującej do architektury starożytego Rzymu. Udało się skrystalizować tę myśl i dokładnie określić estetyczną wizję. Nasze współczesne wyobrażenie o stylu wnętrz rzymskich dość daleko odbiega od ówczesnych realiów. Stosowano wówczas intensywne kolory, wielobarwne mozaiki – tymczasem dziś zachwycają nas monochromatyczne płaszczyzny ścian pokryte patyną czasu. Tym niemniej styl ten, w formie przepuszczonej przez filtr współczesności, jest efektowny i chętnie wykorzystywany w aranżacjach obecnie projektowanych wnętrz. Doskonale sprawdza się w łazienkach, gdzie warunki wymagają zastosowania okładzin wodoodpornych, a których użytkownikom nie do końca odpowiada sterylność nowoczesnych pokojów kąpielowych.

Mając jasno określony kierunek poszukiwań, projektantka zaproponowała oparcie całej wizji przyszłego kształtu wnętrza na wyjątkowej serii płytek ceramicznych. Jest to linia wyprodukowana przez włoską firmę Iris, należącą do koncernu współfinansującego badania archeologiczne prowadzone na Półwyspie Apenińskim. Firma opracowuje wzory ceramiki nawiązujące do motywów odnalezionych w odkrytych zabytkach – choć współczesne, płytki mają dzięki temu walor autentyzmu i wiarygodności, są przykładem zakończonej powodzeniem próby przeniesienia się w czasie. Wybrana seria „Petra” swą nazwą nawiązuje do miejscowości na południu Włoch, w której dokonano odkrycia antycznego miasta – zdobiące ją reliefy i kolorystyka imitują odnalezione tam motywy dekoracyjne. Piękna, delikatna faktura nie ma w sobie nic z dosłowności popularnie dostępnych „antycznych” materiałów wykończeniowych, które często ocierają się o kicz. Linia „Petra” to kilka różnych formatów płytek, które umożliwiają różnorodne zastosowania – duże kwadraty pojawiły się na podłodze, prostokąty wykorzystano na ścianach, a wydłużone elementy na obudowie wanny i jako dekoracyjne akcenty na strukturalnym tynku. Pomieszczenie ma kształt regularnego prostokąta, ale jest to widoczne tylko na rzucie wnętrza. Chcąc uniknąć monotonii i schematyczności w sposobie rozmieszczenia sprzętów łazienkowych, architekt stworzyła system ścian i murków, które dynamizują kompozycję i jednocześnie poprawiają komfort korzystania z wnętrza. Rozpoczynając pracę nad projektem, ustalono wymagany program funkcjonalny. Miała się tu znaleźć wanna, kabina prysznicowa, umywalka, sedes, bidet oraz nieczęsto spotykany w polskich łazienkach pisuar. Właściciele już wcześniej wybrali wannę – obszerną, narożną, z hydromasażem. Umieszczono ją w pobliżu panoramicznego okna, co pozwala podczas kąpieli cieszyć oczy widokiem ogrodu i sąsiadującego z posesją lasu. Wanna obudowana została kilkupoziomowym podestem, który służy jako półki do odstawiania kosmetyków oraz miejsce ekspozycji dekoracyjnych drobiazgów: świeczek, mis stylizowanych na antyk, donic z kwiatami. Umywalka, sedes, bidet i pisuar mają neutralne, zgeometryzowane formy, co podkreśla urok płytek i jednocześnie równoważy proporcje między obecną przecież w tym wnętrzu współczesnością i nostalgicznym przywołaniem dawnej ornamentyki. Podobną funkcję estetyczną pełni także ultranowoczesna, chromowana armatura. Kabina prysznicowa, zgodnie z życzeniem właścicieli, wykończona została w całości, łącznie z brodzikiem, płytkami ceramicznymi.

Do łazienki prowadzą dwa wejścia – jedno bezpośrednio z sypialni gospodarzy, drugie z pomieszczenia, w którym znajduje się sauna i minisiłownia. Bliskość obu pomieszczeń podkreśla zastosowanie w pobliżu sauny płytek „Petra”. Ten kompleks łazienkowy płynnie łączy dwa jakże odległe wątki – z jednej strony stylizację na rzymski antyk, z drugiej kwintesencję kultury skandynawskiej, jaką jest sauna. Ta eklektyczna kompozycja jest dowodem na to, z jak dobrymi rezultatami zagrać można dowolnymi elementami, jeżeli całości przyświeca jasna koncepcja estetyczna, a efekt służyć ma nadrzędnej wartości – trosce o dobrą kondycję ciała i ducha.